Rusiyanın neft gəlirləri iki həftəyə niyə artıb?

Fevralın sonunda ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyata başlamasından bu yana Rusiyanın neft gəlirlərində artım müşahidə edilib.

“Stabil.az”ın məlumatına görə, hazırda davam edən münaqişə qlobal neft qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb olub və ABŞ-ın Rusiyaya qarşı sanksiyaları yumşaltmasına gətirib çıxarıb.

Enerji və Təmiz Hava Araşdırmaları Mərkəzinin (CREA) məlumatlarına görə, münaqişənin iki həftəsi ərzində Rusiya artıq neft və ümumilikdə fosil yanacaqlardan əldə etdiyi mənfəəti artırıb.

Martın ilk 15 günü ərzində Moskva neft ixracından gündə təxminən 372 milyon avro qazanıb ki, bu da fevral ayındakı orta gündəlik gəlirdən təxminən 14% çoxdur.

Bildirilib ki, Rusiya 1-15 mart tarixləri arasında neft, qaz və kömür daxil olmaqla fosil yanacaq ixracından ümumilikdə 7,7 milyard avro əldə edib. Bu, gündə təxminən 513 milyon avroya bərabərdir və fevraldakı təxminən 472 milyon avroluq gündəlik gəlirdən yüksəkdir.

Xatırladaq ki, ötən günlərdə Yaxın Şərqdəki vəziyyətlə əlaqədar qlobal neft qiymətləri, o cümlədən Brent markalı xam neftin qiyməti kəskin şəkildə artıb. Martın 19-da Brent markalı neftin bir bareli 119 dolları keçib. Bu qiymətlər Rusiya kimi böyük neft ixracatçısı ölkələr üçün daha yüksək gəlirlər demək ola bilər.

Eyni zamanda, ABŞ Maliyyə Nazirliyi ötən həftə dənizdə olan Rusiya neftinin alınmasına 30 günlük güzəşt tətbiq edib. ABŞ hökuməti həmçinin sanksiyaları müvəqqəti olaraq yumşaldaraq Hindistana dənizdə olan Rusiya nefti və neft məhsullarını almağa icazə verib. ABŞ Maliyyə naziri Skott Bessent bildirib ki, bu güzəşt müvəqqəti, məhdud və “qlobal enerji bazarlarında sabitliyi təşviq etmək və qiymətləri aşağı saxlamaq” məqsədi daşıyır.

O, məsələ ilə bağlı “X” hesabında paylaşım edərək deyib: “Bu dar çərçivəli, qısamüddətli tədbir yalnız artıq daşınma prosesində olan neftə aiddir və Rusiya hökumətinə əhəmiyyətli maliyyə faydası verməyəcək. Çünki ölkənin enerji gəlirlərinin böyük hissəsi hasilat mərhələsində tətbiq olunan vergilərdən əldə olunur”.

Bununla belə, analitiklər bildirirlər ki, qlobal neft qiymətlərinin yüksəlməsi və Hindistan kimi alıcıların davam edən tələbi Moskvanın gəlirlərini yenə də artıra bilər.

CREA-nın məlumatlarına görə, Hindistan və Çin birlikdə Rusiyanın neft gəlirlərinin təxminən üçdə dördünü təşkil edir. Xüsusilə Hindistan 1-15 mart tarixləri arasında təxminən 1,3 milyard avro dəyərində Rusiya fosil yanacağı alıb ki, bu da gündə təxminən 89 milyon avroya bərabərdir (fevralda 60 milyon avro idi).

Bununla belə, ABŞ-ın sanksiyaları yumşaltması Atlantik okeanı boyunca fikir ayrılığı yaradıb. Avropa liderləri isə qiymətlərin artmasının enerji böhranı riski yaratmasına baxmayaraq Rusiyaya qarşı sərt sanksiyaları davam etdirməkdə qərarlıdır.

Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Leyen, Almaniya kansleri Fridrix Merts və Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Rusiyaya qarşı sərt sanksiyaların saxlanılmasına çağırıblar.

Məlumdur ki, Avropa ölkələri 2022-ci ildən bəri Rusiyanın neft, qaz və kömüründən asılılığını azaltmağa çalışır. CREA-nın təhlilinə görə, Avropa İttifaqı hələ də gündə təxminən 50 milyon avro dəyərində Rusiya fosil yanacağı alır. Burada söhbət əsas olaraq sanksiyalardan azad edilmiş boru kəmərləri ilə daşınan qazdan gedir.

Bununla belə, bu göstərici 2021-ci illə müqayisədə xeyli azalıb. CREA-nın məlumatına görə, həmin vaxt Rusiya Aİ-nin qaz tədarükünün 45%-ni və neftinin 27%-ni təmin edirdi.

Stabil.Az