Azərbaycanın da fəal iştirak etdiyi Antalya Diplomatiya Forumu nədir?

Bu gün 5-ci Antalya Diplomatiya Forumu öz işinə başlayır. Aprelin 19-na qədər davam edəcək builki forum “Sabahı xəritələndirmək, qeyri-müəyyənlikləri idarə etmək” mövzusuna həsr olunub və qlobal geosiyasi və iqtisadi çağırışların idarə olunmasına diqqət yetirir.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın dəvəti ilə 5-ci Antalya Diplomatiya Forumunda iştirak etmək üçün aprelin 16-da Türkiyəyə işgüzar səfər edib.

"Stabil.az"ın məlumatına görə, müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində artan geosiyasi gərginliklər, regional münaqişələr və qlobal çağırışlar dövlətlər arasında dialoq və əməkdaşlıq mexanizmlərinin əhəmiyyətini daha da artırır. Bu baxımdan Antalya Diplomatiya Forumu son illərdə dünya diplomatiyasının mühüm platformalarından birinə çevrilib.

Türkiyənin təşəbbüsü ilə keçirilən bu forum müxtəlif ölkələrdən dövlət və hökumət başçılarını, nazirləri, beynəlxalq təşkilat rəhbərlərini, ekspertləri və akademikləri bir araya gətirərək qlobal problemlərin müzakirəsi üçün unikal imkan yaradır.

Forum ilk dəfə 2021-ci ildə Türkiyənin Aralıq dənizi sahilində yerləşən turizm mərkəzi olan Antalya şəhərində təşkil edilib. Forumun əsas məqsədi beynəlxalq münasibətlərdə dialoqu təşviq etmək, münaqişələrin sülh yolu ilə həllinə töhfə vermək və çoxtərəfli əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməkdir. Bu təşəbbüs Türkiyənin xarici siyasətində artan aktiv rolunun və “vasitəçi diplomatiya” yanaşmasının bir təzahürü kimi qiymətləndirilir.

Forumun təşkilatçısı olan Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi tədbirin əsas ideyasını “diplomatiya vasitəsilə böhranların idarə olunması və sülhün qurulması” kimi müəyyən edib. Bu baxış xüsusilə son illərdə beynəlxalq sistemdə müşahidə olunan parçalanma fonunda daha aktual xarakter alır.

Antalya Diplomatiya Forumu hər il onlarla ölkədən yüksəksəviyyəli nümayəndələri qəbul edir. Buraya prezidentlər, baş nazirlər, xarici işlər nazirləri, beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri, eləcə də nüfuzlu ekspertlər daxildir. Forumun açılış mərasimində adətən Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyip Erdoğan çıxış edərək qlobal gündəmdə olan məsələlərə dair ölkəsinin mövqeyini açıqlayır.

Forumda həmçinin BMT, NATO, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı kimi qurumların nümayəndələri də iştirak edir. Bu müxtəliflik tədbirin inklüziv xarakterini gücləndirir və fərqli baxışların müzakirə edilməsinə şərait yaradır.

Forum çərçivəsində keçirilən panel və sessiyalar geniş mövzu spektrini əhatə edir. Bunlara beynəlxalq təhlükəsizlik, enerji siyasəti, iqlim dəyişikliyi, miqrasiya, humanitar böhranlar və iqtisadi əməkdaşlıq daxildir. Son illərdə xüsusilə Yaxın Şərqdəki münaqişələr, Rusiya-Ukrayna müharibəsi, eləcə də qlobal enerji bazarındakı dəyişikliklər müzakirələrin əsas mövzuları sırasında yer alır.

Məsələn, enerji təhlükəsizliyi məsələsi forumun diqqət mərkəzində olan əsas istiqamətlərdən biridir. Dünyada enerji resurslarına çıxışın qeyri-bərabərliyi və təchizat zəncirlərində yaranan risklər dövlətləri yeni əməkdaşlıq formatları axtarmağa vadar edir. Bu baxımdan forum ölkələr arasında enerji dialoqunun qurulmasına mühüm töhfə verir.

Bununla yanaşı, Antalya Diplomatiya Forumu Türkiyənin beynəlxalq arenada artan rolunun göstəricisi kimi də dəyərləndirilir. Son illərdə Ankara müxtəlif regional münaqişələrdə vasitəçilik təşəbbüsləri ilə çıxış edib. Bu kontekstdə forum Türkiyənin “dialoq platforması” rolunu gücləndirir.

Türkiyə həm Şərq, həm də Qərb arasında körpü rolunu oynadığını vurğulayaraq, fərqli geosiyasi bloklar arasında ünsiyyət kanallarının açıq saxlanmasına çalışır. Bu siyasət xüsusilə gərginliklərin artdığı dövrlərdə daha da əhəmiyyətli olur. Antalya Diplomatiya Forumu isə bu strategiyanın praktiki alətinə çevrilib.

Forumun ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri də qlobal problemlərə kompleks və çoxşaxəli yanaşmanın təqdim edilməsidir. Məsələn, iqlim dəyişikliyi yalnız ekoloji məsələ kimi deyil, həm də iqtisadi və təhlükəsizlik problemi kimi müzakirə olunur. Eyni şəkildə miqrasiya böhranı humanitar, sosial və siyasi aspektləri ilə birlikdə nəzərdən keçirilir.

Bu yanaşma iştirakçılara problemlərin köklü səbəblərini daha yaxşı anlamağa və daha effektiv həll yolları təklif etməyə imkan verir. Forum həm də qeyri-rəsmi görüşlər üçün platforma rolunu oynayır ki, bu da diplomatik danışıqların daha çevik şəkildə aparılmasına şərait yaradır.

Forumun regional əhəmiyyətinə gəldikdə isə qeyd etmək lazımdır ki, Antalya Diplomatiya Forumu təkcə qlobal deyil, regional səviyyədə də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Xüsusilə Qafqaz, Yaxın Şərq və Balkan regionları üçün forum mühüm dialoq platformasıdır. Bu regionlarda mövcud olan münaqişələr və siyasi gərginliklər nəzərə alındıqda, belə bir platformanın mövcudluğu olduqca vacibdir.

Azərbaycan da forumda fəal iştirak edən ölkələr sırasındadır. Rəsmi Bakı bu platformadan istifadə edərək öz mövqeyini beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırır, eyni zamanda digər ölkələrlə ikitərəfli əlaqələri gücləndirir. Bu baxımdan forum Azərbaycanın diplomatik fəaliyyətində də əhəmiyyətli rol oynayır.

Forumun keçirilməsi Antalya şəhərinin iqtisadi və turizm potensialına da müsbət təsir göstərir. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn nümayəndələr şəhərin beynəlxalq tanıtımına töhfə verir. Bu isə həm turizm sektorunun inkişafına, həm də investisiya imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır.

Bundan əlavə, forum çərçivəsində keçirilən biznes görüşləri yeni iqtisadi əməkdaşlıqların qurulmasına zəmin yaradır. Bu isə forumun yalnız siyasi deyil, həm də iqtisadi platforma kimi əhəmiyyətini artırır.

Antalya Diplomatiya Forumunun əhatə dairəsinin gələcəkdə daha da genişlənəcəyi gözlənilir. Qlobal problemlərin mürəkkəbləşdiyi bir dövrdə belə platformalara olan ehtiyac artır. Forumun daha çox ölkəni və təşkilatı cəlb etməsi, eyni zamanda yeni mövzuları gündəmə gətirməsi onun təsir dairəsini genişləndirəcək.

Stabil.Az