Azərbaycan-NATO münasibətləri: qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq nümunəsi

Martın 31-dən aprelin 2-nə qədər NATO-nun Müdafiə və Təhlükəsizlik üzrə Əməkdaşlıq Direktorluğunun nümayəndələri Bakıda Azərbaycanın Milli Müdafiə Universitetinin rəhbərliyi və şəxsi heyəti, eləcə də ona bağlı hərbi təhsil müəssisələri ilə görüşlər keçirib. NATO-nun rəsmi saytında yer alan məlumata görə, səfərin məqsədi NATO-nun Müdafiə Təhsilinin Genişləndirilməsi Proqramı (DEEP) çərçivəsində davam edən islahat səylərini qiymətləndirmək olub.

"Stabil.az"ın məlumatına görə, Azərbaycan ilə NATO arasında əməkdaşlıq müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində mühüm yer tutur və ölkənin təhlükəsizlik siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir. Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra Qərb institutları ilə inteqrasiyanı prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirib, bu çərçivədə NATO ilə münasibətlər tədricən inkişaf etdirilib.

İlk olaraq qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan-NATO əməkdaşlığının əsası 1994-cü ildə Azərbaycanın NATO-nun “Sülh naminə tərəfdaşlıq” proqramına qoşulması ilə qoyulub. Bu proqram keçmiş Sovet respublikaları və digər tərəfdaş ölkələrin NATO ilə hərbi və siyasi əməkdaşlığını inkişaf etdirmək məqsədi daşıyır. Azərbaycanın bu təşəbbüsə qoşulması ölkənin beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminə inteqrasiyasının ilk addımlarından biri olub. Bu çərçivədə Azərbaycan öz Silahlı Qüvvələrinin modernləşdirilməsi, müdafiə planlaşdırması və böhranların idarə olunması sahəsində NATO standartlarına uyğunlaşmağa başlayıb.

Sonrakı illərdə tərəflər arasında əməkdaşlıq daha da dərinləşib. 2004-cü ildə Azərbaycan NATO ilə Fərdi Tərəfdaşlıq üzrə Əməliyyat Planı (IPAP) imzalayaraq siyasi dialoq və hərbi islahatlar sahəsində konkret öhdəliklər götürmüşdür. Bu plan çərçivəsində demokratik nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi, müdafiə sektorunda şəffaflığın artırılması və müasir idarəetmə sistemlərinin tətbiqi istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır.

Xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, Azərbaycanın NATO ilə əməkdaşlığında ən mühüm istiqamətlərdən biri beynəlxalq sülhməramlı əməliyyatlarda iştirakı olub. Azərbaycan hərbçiləri NATO rəhbərliyi altında keçirilən müxtəlif missiyalarda fəal iştirakı ilə diqqət çəkib. Xüsusilə Əfqanıstanda həyata keçirilən ISAF və sonrakı “Qətiyyətli Dəstək” missiyalarında Azərbaycan kontingenti mühüm rol oynayıb. Azərbaycan hərbçiləri bu missiyalar zamanı təhlükəsizlik, logistika və infrastrukturun qorunması sahələrində uğurla fəaliyyət göstərib. Bu iştirak Azərbaycanın beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyə verdiyi töhfənin əsas göstəricilərindən biridir.

Azərbaycan-NATO əməkdaşlığının mühüm istiqamətlərindən biri də təhlükəsizlik sahəsində yeni çağırışlara qarşı birgə mübarizədir. Terrorizm, kibertəhlükəsizlik, enerji təhlükəsizliyi və hibrid təhdidlər kimi məsələlər müasir dövrdə xüsusi aktuallıq kəsb edir. Xüsusilə enerji infrastrukturlarının qorunması məsələsində əməkdaşlıq mühüm əhəmiyyət daşıyır, çünki Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayan ölkələrdən biridir.

Bununla yanaşı, Azərbaycan NATO ilə əməkdaşlıq edərkən balanslaşdırılmış xarici siyasət yürütməyə çalışır. Ölkə həm Qərb institutları ilə əlaqələri inkişaf etdirir, həm də region ölkələri ilə münasibətlərini qoruyur. Bu balans siyasəti Azərbaycanın milli maraqlarının qorunmasına və regional sabitliyin təmin olunmasına xidmət edir. NATO ilə əməkdaşlıq Azərbaycanın heç bir hərbi bloka qoşulması anlamına gəlmir, əksinə, bu əməkdaşlıq qarşılıqlı maraqlar əsasında qurulmuş tərəfdaşlıq formatıdır.

Regional təhlükəsizlik məsələləri də Azərbaycan-NATO münasibətlərində mühüm yer tutur. Cənubi Qafqaz regionu uzun illər mürəkkəb geosiyasi mühitə malik olub və burada sabitliyin qorunması beynəlxalq aktorların diqqət mərkəzindədir. Azərbaycan bu regionda mühüm aktor kimi çıxış edir və NATO ilə əməkdaşlıq vasitəsilə regional təhlükəsizliyə töhfə verir. Xüsusilə enerji layihələrinin və nəqliyyat dəhlizlərinin təhlükəsizliyi bu baxımdan ön plana çıxır.

Azərbaycan-NATO münasibətləri çərçivəsində humanitar və ictimai diplomatiya sahəsində də əməkdaşlıq inkişaf edir. NATO ilə müxtəlif ictimai layihələr, konfranslar və seminarlar təşkil olunur, bu isə ictimaiyyətin məlumatlandırılmasına və qarşılıqlı anlaşmanın güclənməsinə xidmət edir. Azərbaycanda NATO ilə bağlı məlumat mərkəzlərinin fəaliyyəti də bu istiqamətdə mühüm rol oynayır.

Gələcəkdə bu əməkdaşlığın daha da genişlənəcəyi, yeni sahələri əhatə edəcəyi və Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsinə töhfə verəcəyi gözlənilir.

Stabil.Az