Avropada miqrantların sayı rekord həddə çatıb - Səbəblər!

“Rockwool Foundation” xeyriyyə fondunun hesabatına əsasən, 2025-ci ildə Avropa İttifaqında yaşayan miqrantların sayı rekord həddə - 64 milyona çatıb.

“Stabil.az”ın məlumatına görə, hesabatda qeyd olunur ki, 2010-cu ildə miqrantların sayı 40 milyon idi, yəni 15 il ərzində bu göstərici 60% artıb.

2024–2025-ci illər arasında isə Aİ-də miqrantların sayı təxminən 2,1 milyon nəfər artıb.

Fondun məlumatına görə, Almaniya miqrantlar üçün əsas təyinat ölkəsi olaraq qalır: burada onların sayı 2010-cu ildə təxminən 10 milyon nəfərdən 2025-ci ildə demək olar ki, 18 milyon nəfərə yüksəlib (təxminən +70%).

Fransa və İspaniya da sabit artım nümayiş etdirib. Belə ki, bu ölkələrdə müvafiq olaraq 2025-ci ilə qədər həmin göstərici təxminən 9,6 milyon (2010-cu illə müqayisədə təxminən +30%) və 9,5 milyon (təxminən +50%) miqranta çatıb.

İtaliyada daha mülayim artım müşahidə olunub: 2010-cu ildə təxminən 4,6 milyon nəfərdən 2025-ci ildə təxminən 6,9 milyon nəfərə qədər.

Aİ-nin digər üzv ölkələrində isə eyni dövrdə ümumi artım təxminən 11,6 milyondan 20,4 milyona qədər (təxminən +75%) yüksəlib ki, bu da artımın davamlı tendensiyasını əks etdirir.

Əhalinin sayına nisbətdə ən böyük miqrant axını kiçik dövlətlərdə - Malta, Kipr və Lüksemburqda qeydə alınıb. Xüsusilə Lüksemburq fərqlənir: burada miqrantlar əhalinin təxminən 52%-ni təşkil edir. Onu Malta (32%) və Kipr (28%) izləyir. İrlandiya və Avstriyada da bu göstərici nisbətən yüksəkdir və təxminən 23% təşkil edir.

Qeyd edək ki, Avropada miqrantların sayının son illərdə artması qlobal siyasi, iqtisadi və sosial proseslərin kəsişməsində formalaşan mürəkkəb bir fenomendir. Bu tendensiya təkcə Avropa üçün deyil, ümumilikdə beynəlxalq sistem üçün mühüm nəticələr doğurur. Miqrasiya axınlarının səbəblərini və nəticələrini anlamaq üçün həm mənşə ölkələrindəki faktorları, həm də qəbul edən ölkələrin xüsusiyyətlərini nəzərə almaq vacibdir.

İlk növbədə, miqrasiyanın əsas səbəblərindən biri silahlı münaqişələr və siyasi qeyri-sabitlikdir. Yaxın Şərq, Afrika və bəzi Asiya ölkələrində davam edən müharibələr milyonlarla insanı öz evlərini tərk etməyə məcbur edir. Məsələn, Suriyada vətəndaş müharibəsi və Əfqanıstanda münaqişə kimi hadisələr Avropaya yönələn qaçqın axınlarının əsas mənbələrindən olub. İnsanlar təhlükəsizlik, sabitlik və daha yaxşı həyat şəraiti axtarışı ilə Avropaya üz tuturlar.

İqtisadi faktorlar da miqrasiyanın əsas hərəkətverici qüvvələrindən biridir. Bir çox inkişaf etməkdə olan ölkələrdə işsizlik, aşağı əməkhaqqı və sosial təminatın zəif olması insanları daha yaxşı iqtisadi imkanlar təqdim edən ölkələrə yönəldir. Avropa İttifaqı ölkələri isə yüksək həyat standartları, geniş sosial təminat sistemləri və əmək bazarındakı imkanlarla cəlbedici məkana çevrilir. Xüsusilə gənc əhali üçün Avropada təhsil və karyera perspektivləri mühüm rol oynayır.

Digər mühüm səbəb isə iqlim dəyişiklikləridir. Quraqlıq, su qıtlığı və təbii fəlakətlərin artması bəzi regionlarda yaşayışı çətinləşdirir və insanları köç etməyə məcbur edir. İqlim dəyişikliyi nəticəsində kənd təsərrüfatı zəifləyir, ərzaq təhlükəsizliyi risk altına düşür və bu da xüsusilə Afrika və Cənubi Asiya ölkələrindən miqrasiyanı artırır.

Bununla yanaşı, Avropanın öz daxilindəki demoqrafik problemlər də miqrasiyanın artmasına dolayı təsir göstərir. Bir çox Avropa ölkəsində əhali qocalır və əmək qabiliyyətli insanların sayı azalır. Bu səbəbdən bəzi dövlətlər iqtisadiyyatın davamlılığını təmin etmək üçün xarici işçi qüvvəsinə ehtiyac duyur və bu da miqrasiya siyasətinin müəyyən qədər liberallaşmasına gətirib çıxarır.

Miqrasiyanın nəticələri isə həm müsbət, həm də mənfi aspektlərə malikdir. Müsbət tərəflərdən biri iqtisadiyyatla bağlıdır. Miqrantlar əmək bazarına daxil olaraq müəyyən sahələrdə işçi çatışmazlığını aradan qaldırır, xüsusilə kənd təsərrüfatı, tikinti və xidmət sektorlarında mühüm rol oynayırlar. Bundan əlavə, miqrantlar vergi ödəyicisi kimi dövlət büdcəsinə töhfə verir və uzunmüddətli perspektivdə iqtisadi artımı dəstəkləyə bilirlər.

Lakin miqrasiyanın mənfi nəticələri də nəzərdən qaçırılmamalıdır. İlk növbədə, sosial inteqrasiya problemləri ortaya çıxa bilər. Miqrantların qəbul edən cəmiyyətə uyğunlaşması bəzən çətin olur və bu, sosial gərginliyə səbəb ola bilər. Dil baryeri, mədəni fərqlər və iqtisadi bərabərsizlik inteqrasiya prosesini ləngidə bilər.

Bundan əlavə, bəzi Avropa ölkələrində miqrasiya daxili siyasi debatların mərkəzinə çevrilib. Miqrasiya axınlarının artması populist və anti-immiqrasiya yönümlü siyasi qüvvələrin güclənməsinə səbəb ola bilər. Bu isə siyasi qütbləşməni artırır və cəmiyyət daxilində parçalanma riskini yüksəldir.

Bu proses çərçivəsində təhlükəsizlik məsələləri də tez-tez müzakirə olunan mövzulardan biridir. Bəzi hallarda nəzarətsiz miqrasiya axınları təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır və dövlətlərin sərhəd nəzarətini gücləndirməsinə səbəb olur.

Avropada miqrantların sayının artması çoxşaxəli səbəblərlə bağlıdır və bu prosesin nəticələri də kompleks xarakter daşıyır. Miqrasiyanı yalnız problem və ya yalnız imkan kimi qiymətləndirmək düzgün yanaşma deyil. Əsas məsələ bu prosesi düzgün idarə etmək, balanslı siyasət yürütmək və həm miqrantların, həm də qəbul edən cəmiyyətlərin maraqlarını nəzərə alan davamlı həllər tapmaqdır. Bu yanaşma yalnız Avropa üçün deyil, qlobal miqyasda da sabitlik və inkişaf üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Stabil.Az